Kentsel dönüşüm sürecinde en çok karşılaşılan sorunlardan biri devlet desteklerinin beklenen tarihte ödenmemesidir. Özellikle son yıllarda hibe ve kredi desteklerinden yararlanan vatandaşlar arasında “Ödeme gecikti, şimdi ne olacak?” sorusu sıkça soruluyor.
İşin ilginç tarafı, destek ödemesi geciktiğinde herkes farklı bir tarafı suçlayabiliyor. Kimisi müteahhidi sorumlu tutuyor, kimisi belediyeyi, kimisi de bankayı. Oysa her gecikmenin sebebi aynı olmayabiliyor.
Bu nedenle önce gecikmenin neden kaynaklandığını anlamak gerekiyor.
Her gecikmenin sorumlusu müteahhit değildir
Uygulamada sık gördüğümüz durumlardan biri şu:
Hak sahipleri destek başvurusu yapıyor, süreç devam ederken ödeme beklenenden geç geliyor. Bu durumda bazı vatandaşlar doğrudan yüklenici firmayı sorumlu tutuyor.
Ancak devlet tarafından sağlanan hibe veya kredi ödemelerinin yapılması müteahhidin kontrolünde değildir.
Ödeme süreci ilgili kurumların incelemeleri, evrak kontrolleri, hak sahipliği değerlendirmeleri ve bankacılık işlemlerine bağlı olarak ilerler.
Dolayısıyla sırf devlet desteği geç yattı diye yüklenicinin otomatik olarak sorumlu olduğunu söylemek doğru olmaz.
Gecikmenin sebebi evrak eksikliği olabilir
Bazı durumlarda gecikmenin nedeni tamamen başvuru dosyasındaki eksikliklerdir.
Tapu bilgilerindeki hatalar, eksik belgeler, vekaletname sorunları veya hak sahipliğiyle ilgili uyuşmazlıklar sürecin uzamasına neden olabilir.
Özellikle hisseli tapularda bu durum daha sık yaşanıyor.
Vatandaş desteğin neden gelmediğini araştırırken bazen sorunun kendi dosyasındaki eksiklikten kaynaklandığını sonradan öğrenebiliyor.
Resmi süreçler bazen beklenenden uzun sürebiliyor
Kentsel dönüşüm projelerinde aynı anda binlerce başvuru değerlendirilebiliyor.
Yoğunluk yaşanan dönemlerde inceleme süreleri uzayabiliyor.
Özellikle büyük şehirlerde aynı dönemde çok sayıda başvuru yapılması bazı işlemlerin beklenenden daha geç sonuçlanmasına neden olabiliyor.
Bu durum çoğu zaman herhangi bir kişinin veya kurumun hatasından değil, süreç yoğunluğundan kaynaklanıyor.
Sözleşmede bu konu mutlaka yer almalı
Kentsel dönüşüm projelerinde yaşanan anlaşmazlıkların önemli bir kısmı sözleşmede yeterli açıklık bulunmamasından kaynaklanıyor.
Devlet desteğinin gecikmesi halinde tarafların nasıl hareket edeceği önceden belirlenmelidir.
Örneğin bazı sözleşmelerde devlet desteği ödenene kadar yüklenicinin çalışmaya devam edeceği düzenlenirken, bazı projelerde farklı finansman modelleri uygulanabiliyor.
Bu nedenle destek ödemesinin gecikmesi halinde oluşabilecek risklerin sözleşmede açık şekilde yazılması hem malikleri hem de yükleniciyi korur.
Gerçek hayattan bir örnek
Diyelim ki 12 daireli bir apartman dönüşüme girdi.
Hak sahipleri devlet desteği alacaklarını düşünerek bütçelerini buna göre planladı. Ancak ödeme beklenen tarihte gerçekleşmedi.
Apartman sakinleri önce müteahhidin parayı beklettiğini düşündü. Daha sonra yapılan incelemede birkaç bağımsız bölümün evraklarında eksiklik olduğu ortaya çıktı.
Eksiklikler tamamlandıktan sonra süreç yeniden ilerledi ve ödemeler yapıldı.
Bu örnekte görüldüğü gibi gecikmenin nedeni yüklenici değil, dosya sürecindeki aksaklık olmuştu.
Destek gecikirse inşaat durur mu?
Bu sorunun tek bir cevabı yok.
Yüklenici firmanın mali yapısı, sözleşme hükümleri ve projenin finansman modeli burada belirleyici olur.
Bazı firmalar devlet ödemesini beklemeden çalışmaya devam edebilirken, bazı projelerde ödeme gecikmeleri iş programını etkileyebilir.
Bu nedenle her projeyi kendi şartları içinde değerlendirmek gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Soru: Devlet desteği gecikirse müteahhit sorumlu olur mu?
Cevap: Hayır. Gecikmenin nedeni önemlidir. Devlet ödeme sürecinden kaynaklanan gecikmeler doğrudan müteahhidin sorumluluğunda değildir.
Soru: Destek ödemesi neden gecikebilir?
Cevap: Evrak eksiklikleri, hak sahipliği incelemeleri, resmi prosedürler veya yoğun başvuru dönemleri nedeniyle gecikmeler yaşanabilir.
Soru: Destek gecikirse inşaat durur mu?
Cevap: Projenin finansman yapısına ve sözleşme şartlarına göre değişir. Her projede aynı sonuç ortaya çıkmaz.
Soru: Gecikme nedeniyle ek maliyet oluşursa kim karşılar?
Cevap: Bu konu öncelikle taraflar arasında imzalanan sözleşme hükümlerine göre değerlendirilir.
Soru: Devlet desteği hiç çıkmazsa ne olur?
Cevap: Finansman açığının nasıl karşılanacağı sözleşmede düzenlenmiş olmalıdır. Bu nedenle sözleşme hükümleri büyük önem taşır.
Sonuç
Devlet desteğinin gecikmesi her zaman tek bir tarafın hatasından kaynaklanmaz. Evrak eksiklikleri, resmi incelemeler, başvuru yoğunluğu veya farklı idari süreçler gecikmeye neden olabilir. Bu nedenle gecikmenin kaynağını araştırmadan herhangi bir tarafı sorumlu tutmak doğru değildir.
Sizin bulunduğunuz projede devlet desteği süreci nasıl ilerledi? Ödemeler zamanında mı geldi yoksa beklenenden uzun mu sürdü? Deneyimlerinizi paylaşabilirsiniz.